| TOEFL, LSAT, BAR шалгалтуудын тухай |
|
|
| Бичсэн: Administrator | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2009-03-14, Бямба | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
TOEFL-ийн шалгалт АНУ-ын их сургууль коллежид орохын тулд хамгийн эхний босго нь TOEFL (test of English as a foreign language) буюу албан ёсны хэл нь англи биш орнуудын иргэдээс авдаг хэлний түвшин тогтоох суурь шалгалт болохыг манай залуучууд сайн мэдэх билээ. Хуулийн сургуулиудын хувьд энэхүү шалгалтыг үндсэн шалгуур болгодог.
Ерөнхийдөө бакалаврын зэргээр АНУ-д их сургуульд сурахаар төлөвлөж байгаа хүний хувьд 500 ба түүнээс дээш, мастерийн зэргээр сурахаар бол 550 ба түүнээс дээш онооны ерөнхий болзол тавьдаг. Гэхдээ их сургууль бүр харилцан адилгүй өөрсдийн шалгуур оноог босго болгон тавьдаг. Жишээ нь та цаасан шалгалтын 600 оноотой дүйцэхүйц TOEFL-ийн оноотой байхад Харвардын их сургуульд Хууль зүйн мастерийн зэргээр сурч чадна. Харин Индианагийн их сургуулийн Мастерт сурахын тулд 560 оноо байхад хангалттай. Ер нь өнөөгийн залуусын хувьд дээрх шалгалтанд өндөр оноо авах нь тийм ч бэрхшээлтэй асуудал байхаа больжээ. Хэдэн жилийн өмнө миний найз нөхөд дундаас 640-өөс дээш оноо авсан хэд хэдэн залуус өндөр тэтгэлэг авч гадаадын их дээд сургуульд суралцахаар зорьж байлаа. Орчин цагийн мэдээллийн хурд, интернэт хэрэглээ зэрэг хөгжлийн хүчин зүйлээс шалтгаалж англи хэл сурах, англи хэл дээр суралцах асуудал нь энгийн өдөр тутмын хэрэглээний түвшинд очиж байна. Хамгийн гол нь дээрх шалгалтанд өндөр оноо авахын нууц нь хэлний төгс мэдлэгээр хэмжигдэхээс илүүтэйгээр шалгалтын бэлтгэл, тактикт суралцах, шалгалт өгөх арга барилд өөрийгөө дасгаж байж өндөр оноо авах боломжтой. Энэ шалгалтанд дээгүүр оноо авах зорилго тавьж буй хэн бүхэн сайн чанартай сургалтын төв, сайн ном, сайн зорилго тавьж өөрийгөө дайчилж чадваас амжилтанд хүрэх бүрэн дүүрэн боломжтой. LSAT “Хуулийн сургуулийн элсэлтийн хороо” буюу “Law School Аdmission Council” (LSAC) хэмээх байгууллага хуулийн сургуульд элсэх хүсэлтэй оюутнуудаас “Law School Admission Test” буюу “Хуулийн Сургуулийн Элсэлтийн Шалгалт”-ыг жилд дөрвөн удаа авдаг байна. 6, 10, 12, 2-дугаар саруудад зохиогддог энэхүү шалгалт нь элсэгчдийн унших чадвар, логик хийгээд үгзүйн чадварыг голчлон сорьдог бөгөөд 2007-2008 оны хичээлийн жилд л гэхэд АНУ-ын хэмжээнд 142,331 хүн дээрх шалгалтыг өгсөн байна. Энэ нь өмнөх жилийнхээс даруй 1,6 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. Шалгалт тус бүр нь 35 минут үргэлжлэх олон сонголтот хариулт бүхий таван хэсгээс бүрдэх буюу түүнээс гадна 35 минут үргэлжлэх бичлэгийн чадвар сорих хэсэгтэй. Мэдээж олон сонголтот шалгалтыг шударга зохион байгуулах талаар сайтар бэлтгэсэн өрөө танхимд, өндөр хяналтын дор зохиодог. Шалгалт нь дотроо логикийн сорилт, унших чадварын сорилт, аналитик сорилт, оноо өгөгддөггүй хэсэг, бичгийн хэсэг зэрэг үндсэн бүтэцтэй. Ихэнх хуулийн сургуулийн жишгийг харахад голдуу Америк оюутнаас дээрх шалгалтыг авдаг бөгөөд гадаад оюутнуудаас тэр бүр шаарддаггүйгээрээ онцлогтой. BAR exam Монголчууд бидний хувьд Америкийн хуулийн оюутнууд их сургуулиа төгсөөд “Баарын шалгалт” өгдөг тухай, тэр нь манайхны “Хуульчдыг сонгон шалгаруулах шалгалт”-тай төсөөтэй болохыг аль хэдийнээ мэдэх болсон бизээ. Нэгдсэн улсад Муж улс бүр “Баарын шалгалт” зохион байгуулдаг. Аль нэг мужид дээрх шалгалтыг давсан бол тухайн муждаа л хууль эрх зүйн үйл ажиллагаа явуулах эрхтэй. Техасын Баарын шалгалт давсан хүн Индианад өмгөөлөл хийх эрхгүй. Хэрвээ Индианад хууль эрх зүйн ажил эрхлэхийг хүсвэл тухайн мужийн шалгалтыг давсан байхыг шаарддаг. Мэдээж эрдэм шинжилгээ судалгааны тухайд бол ийм хязгаар байхгүй. Олон улсын оюутнууд хуулийн сургуулиа төгссөний дараа Нью-Йоркийн “Баарын шалгалт” өгдөг. Зөвхөн тэнд шалгалт өгснөөр олон мужид хууль зүйн ажил эрхлэх боломж нээгддэг. “Баарын шалгалт” нь хуульчдын эрх зүйн боловсролыг практик орчинд үйл ажиллагаа явуулахад нийцсэн эсэхийг тогтоодог. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жон Ф.Кеннедигийн хүү, 1999 он болтол амьдарч байсан бага Кеннеди өөрийн муждаа гурвантаа өгч байж Баарын шалгалтыг давьж байсан түүх байдаг. Энэ жишээнээс алдар хүндтэй болоод баян чинээлэг хэний ч өмнө хуульчийн сонгон шалгаруулалт зөвхөн шударга өрсөлдөөний дүрмийг л санал болгодгийг харж болно. Нэгдсэн Улсад хуулийн сургууль төгсөгчдийн давбал зохих хамгийн том даваа болох “Баарын шалгалт” нь Америкийн Баарын Холбооноос (American Bar Association) зохион байгуулагддаг. Тус Холбоо 1878 оны Наймдугаар сарын 21-нд байгуулагдсан бөгөөд өдгөө 410.000 гишүүдтэй үндэсний хэмжээний байгууллага юм. Тус холбооноос Америкийн хууль зүйн боловсролын шалгуур тогтоож хуульчдын ёс зүйн дүрмүүдийг баталдаг. Анх 1969 онд “Хуульчдын мэргэжлийн хариуцлагын дүрэм”-ийг баталсан бөгөөд 1983 онд шинэчлэн баталсан нь өдгөө Нэгдсэн Улс даяар Калифорниагаас бусад 49 мужид мөрдөгдөж байна. Калифорнийн засаглал дээрх дүрмийг хүлээн зөвшөөрөөгүй боловч тэдний хуульчдад тавих ёс зүйн шалгуур нь ерөнхийдөө ойролцоо жишигтэй юм билээ. Шалгалт АНУ-ын 48 мужид долдугаар сар, хоёрдугаар саруудын сүүлийн лхагва гарагуудад жилд хоёр удаа зохиогддог. Харин Delaware, North Dakota зэрэг хоёр мужид жилд ганцхан удаа долдугаар сард зохиогддог байна. Шалгалт ерөнхийдөө хоёр өдрийн турш үргэлжилж нийтийн эрх зүйн тогтолцоо, үндсэн хууль, гэрээ, нотлох баримтын эрх зүй гээд эрх зүйч мэргэжлийн бүх стандартыг хангасан байх шалгуурын бүхий л төрлөөр хуульчдыг сорьж “шүүсийг нь шахдаг”. Зөвхөн Louisiana муж шалгалтаа гурван өдрийн турш зохион байгуулдаг. Нэг дэх өдөр, гурав дахь өдөр, тав дахь өдөр тус бүрдээ бүтэн 7 цаг, нийтдээ 21 цагийн турш хамгийн урт шалгалт нь үргэлжилдэг муж юм. Ер нь Louisiana муж Нэгдсэн Улсын бусад 49 мужаасаа өвөрмөц онцлогтой. Энэ муж шүүхийн прецедент болох өмнө шийдэгдсэн төсөөтэй хэргийн шийдвэрийг удирдамж болгон шүүхийн практиктаа хэрэглэдэггүй өвөрмөц системтэй. АНУ-ын 49 муж Англо-саксоны тогтолцоотой бол ганцхан Луйзиана муж л Ром-германы тогтолцоо бүхий зөвхөн хууль тогтоомж ашиглаж кейсийн шийдлийг тогтоодог. Та санажбайгаа бол Леонардо Де Каприогийн тоглосон “Catch me if you can” буюу “Чадвал намайг бариарай” гэдэг тун сонирхолтой кино байдаг даа. Тэр киноны гол дүр болох Абэгнэйл хүү эхлээд нисгэгч, дараа нь эмч, тэгээд хуульч болж хувирдаг. Тэр бүрийдээ хуурамч чек хийж хэдэн сая долларын “залилан” үйлддэг. Тэрээр хуульч болохдоо Луйзиана мужийн Баарын шалгалтыг төвөггүй давж мөрдөгч “Том Хэнкс” түүнээс Луйзианагийн Баарын шалгалтыг хэрхэн давсан тухай киноны турш хэд хэд асуудаг. Чухамдаа Абэгнэйл нь бодит хүн бөгөөд хамгийн нүсэр шалгалтыг 14-хөн хоног бэлдээд давсны учир нь түүнд хэдэн зуун кейс унших шаардлага байгаагүй ердөө батлагдсан хуулиудын хүрээнд шалгалтандаа бэлтгээд тийнхүү амжилттай давах бололцоо байсан байна. Нэг талаас сод ухаан, нөгөө талаас тус мужийн эрх зүйн тогтолцоо ийм боломж олгожээ. Д.Эрдэнэболдын “VERITAS буюу Америкийн хуулийн сургуульд суралцсан тэмдэглэл” номоос.
Сэтгэгдэл Бичих |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Шинэчлэгдсэн огноо ( 2009-03-14, Бямба ) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| < өмнөх | дараах > |
|---|